miércoles, 13 de noviembre de 2019

Resumo T2 A representación da Terra

TEMA 2 A REPRESENTACIÓN DA TERRA
2.1.- As coordenadas xeográficas.
As coordenadas xeográficas son unhas liñas imaxinarias que se trazan sobre un globo terráqueo ou un mapa e serven para localizar puntos sobre a superficie terrestre. Clasifícanse por:
Paralelos:
  • Indican a latitude (distancia entre calquera punto da superficie terrestre e o Ecuador). 
  • Son círculos imaxinarios que dividen a esfera terrestre en toros ou rodas. 
  • O paralelo principal ou 0º chámase Ecuador e divide a Terra en dúas partes: hemisferio Norte e hemisferio Sur. 

Meridianos:

  • Indican a lonxitude (distancia entre calquera punto da superficie terrestre e o meridiano de Greenwich). 
  • Son semicírculos imaxinarios que van do Polo Norte ao Polo Sur. 
  • O meridiano principal é o de Greenwich o 0º. l Serven para establecer as divisións dos fusos horarios. 

Para localizar un punto nun mapa precísase saber que meridiano e que paralelo pasan exactamente polo devandito punto.

2. Por que ocorre...
Todos os países temos a mesma hora?
Os fusos horarios creáronse para saber que horario lles corresponde aos distintos puntos do noso planeta:
– Que son os fusos horarios?:

  • A Terra está dividida en 24 zonas ou fusos horarios. 
  • Os fusos horarios son liñas imaxinarias en forma de fuso de fiar. 
  • Todos os lugares situados nun mesmo fuso horario teñen a mesma hora

Como funcionan os fusos horarios?:

  • Os 24 fusos horarios coinciden cos meridianos. 
  • Cada fuso horario mide 15º de lonxitude e representa 1 h. 
  • A partir do meridiano de Greenwich súmanse (Leste) ou réstanse (Oeste) as horas

As illas Canarias teñen unha hora menos que no resto do Estado porque se sitúan nun fuso horario ao Oeste do meridiano de Greenwich. 

3. Os mapas e os planos xeográficos  
-Podemos representar a Terra en forma de esfera (globo terráqueo) ou sobre unha superficie plana (mapa). 
-Os mapas planisferios plasman a Terra enteira ou parte dela.
-Os planos xeográficos representan con detalle un territorio pequeno.
-Cada mapa ou plano leva unha lenda cos símbolos, cores ou signos convencionais que se representaron nel.
-A escala dun mapa ou plano é o informe sobre cantas veces se reduciu unha superficie real para poder ser debuxada no mapa ou no plano. Pode ser:
  • Numérica 
  • Gráfica 
4. Os tipos de mapas 
Segundo a información que conteñen os mapas, poden ser:
Físicos: representan o relevo terrestre. 
Políticos: amosan a organización dun territorio.
Temáticos: reflicten un aspecto ou feito concreto da realidade. 
Un atlas é unha colección de mapas que poden ser de diferentes tipos e ter diferentes soportes.
Para ler un mapa é básico saber localizar e interpretar a información que contén.

5. Como é... O planisferio físico 
O planisferio físico é o mapa de toda a superficie da Terra nun só plano onde se mostran as características físicas ou accidentes xeográficos.

6. Como é... O planisferio político
O planisferio político é a representación de todos os países do mundo nun só plano.



Para saber máis!!
Xeografia física A Terra:meridianos e paralelos

lunes, 11 de noviembre de 2019

Tema 2 Os ecosistemas

Tema 2 "Os ecosistemas"

1.1.-Que necesitamos para vivir:
Os elementos principais serían: a auga, o solo,o aire, os seres vivos, a luz solar,...

1.2.-Os compoñentes dun ecosistema
"Todos os elementos que nos rodean: o aire,a auga, a temperatura, a luz, o solo, os seres vivos, etc constitúen un ECOSISTEMA".
Compoñentes dun ecosistema :
-O medio físico aqueles elementos q non posúen vida.
-Os seres vivos aqueles elementos q posúen vida.O conxunto de seres vivos que poden reproducirse entre sí e ter descendencia fértil chámase especie. Os organismos dunha mesma especie constitúen unha poboación.
O conxunto de distintas especies forman unha comunidade. 

1.3.- O papel dos seres vivos
-Os productores son os seres vivos que fabrican o seu propio alimento mediante a fotosintese.
(Plantas, algas, plantas acuáticas,..fabrican materia viva para outros.)
Pincha neste enlace e poderás ver: Mapa satelital da nasa muestra como as plantas brillan en todo o mundo: fotosintese

-Os consumidores son aqueles q se alimentan de outros seres vivos. Hainos primarios e secundarios.

-Os descompoñedores nútrense dos restos doutros seres vivos (transforman a materia orgánica en inorgánica, alimento para os productores). (Fungos, bacterias, miñocas, algúns insectos,..)


2.- As cadenas e as redes alimentarias..
2.1.-A relación que indica quen serve de alimento a quen nun ecosistema chámase cadea alimentaria ( é a relación lineal que...)

2.2.-Uns seres vivos aliméntanse doutros e son como elos ("eslabóns ") dunha cadea.
As distintas cadeas relaciónanse formando unha rede que se chama rede alimentaria.

2.3.-O equilibrio entre os seres vivos.
Nas redes alimentarias non falta nin sobra ningún grupo de seres vivos. A mínima variación deles pode alterar ou afectar ao demáis. Este equilibrio chámase equilibrio ecolóxico.
Os cambios graves nos ecosistemas pode alterarlo e perder o equilibrio ata chegar a ocasionar a extinción de especies.


3. Tipos de ecosistemas:

3.1.- Ecosistemas terrestres:
Existen diferentes ecosistemas terrestres polas diferencias de luz, auga, solo, temperatura,....
-Deserto frío: Características: precipitacións moi escasas en forma de neve, temperaturas moi baixas, vexetación inexistente.Fauna: animais con moita grasa para combatir o frio.Vida depende do mar.

-Taiga: temperaturas baixas (só supreran os 0º no verán), precipitacións escasas en forma de neve, chuvia no verán.Bosques de abetos e piñeiros. Fauna: lobos, renos, lebres, (migran ou invernan)..



-Bosque temperado: temperaturas baixas en inverno e suaves en verán.Vexetación folla caduca a maioría e fauna variada que pode emigrar segundo a época (migracións).Exs: bosques de Galicia.

-Deserto cálido:temperaturas elevadas polo día e baixas de noite. Chuvias inexistentes, vexetación moi escasa, animáis adaptados.


-Sabana: temperaturas elevadas, chuvias escasas, (excepto época de chuvia), vexetación dispersa: herbas, arbustos, árbores, e fauna variada.

Imaxe da sabana africana: rica fauna e vexetación dispersa


-Selva: temperaturas elevadas, precipitacións abundantes todo o ano.Vexetación moi rica.Gran variedade de seres vivos.


4.- Ecosistemas acuáticos: dependen da cantidade de luz (profundidade), a temperatura, as substancias disolvidas na auga como osíxeno e sales mineriais.
Nos ecosistemas acuáticos existen organismos produtores, consumidores e descompoñedores, igual que nos ecosistemas terrestres.
Poden ser (dependen da cantidade de sales disolvidas):
-Auga doce: ríos, lagos. Moi ricos, moita luz, e por tanto riqueza de produtores.
-Auga salgada: mares, oceános. Luz ata os 200m, hai produtores e consumidores.Na profundidade só consumidores (non chega a luz)

A vida nos ecosistemas mariños: os seres vivos varían segundo a profundidade.
Tipos de ecosistemas mariños:
-Litoral: é a zona de transición entre os ecosistemas terrestres e os mariños (exs: acantilado, areal (praia), zona húmida costera).

-Superficie mar aberto: gran cantidade de seres vivos

-Nas profundidades dos mares( profundidade mariña ) ou oceános: viven poucos seres vivos, moitos descoñecidos. Restos de seres vivos no fondo.

5. Accións do ser humano no  medio: (fomos deteriorando o medio cada vez máis)
Hai 10.000 anos a poboación humana non era moi numerosa, dedicábanse a cazar e recolectar froitos (hai maioría de animais e plantas), non se modificou o medio.

Hai 2.000 anos coa agricultura e gandería fixo que aumentase a poboación humana e se transformase o o ecosistema inicial.

Hai 200 anos apareceu a industria e segue a xerar residuos e contaminación. Accións negativas do ser humano sobre o medio natural.(Contaminación)

Existen solucións:
Os recursos da natureza esgótanse, desaparecen especies, pérdese biodiversidade, contaminación aire, auga, incendios,deforestacións, residuos,... Debemos reducir os efectos negativos que a nosa forma de vida ocasiona no medio.
Todos xuntos podemos desenvolver accións positivas (exs: as 3R= Reducir, Reutilizar, Reciclar,) repoboar

Esquema Resumo T2 OS ECOSISTEMAS




Dicionario científico

Fitoplancto: Microorganismos acuáticos que realizan a fotosíntese.
Organismos descompoñedores: Organismos microscópicos e fungos que se nutren dos restos doutros organismos e dos seus residuos.
Zooplancto: Pequenos organismos acuáticos consumidores que se alimentan de fitoplancto.







miércoles, 23 de octubre de 2019

Resumo do Tema 1: O UNIVERSO E O SISTEMA SOLAR

TEMA 1. O UNIVERSO E O SISTEMA SOLAR
1.-Como é .....O Universo:
-Hai uns 14000 millóns de anos, por mor dunha grande explosión (Big Bang), orixinouse o Universo. O Universo é un gran conxunto formado por todos os corpos celestes e o espazo que os contén (millóns de galaxias, estrelas, planetas, satélites, cometas, etc.).

-As estrelas son xigantescas bólas de gas moi quente. O seu interior produce moita enerxía, que se desprende en forma de luz e calor. No Universo hai milleiros de millóns de estrelas, todas diferentes entre si. O Sol é a estrela máis próxima á Terra.

-As estrelas agrúpanse formando galaxias; no Universo hai centos de millóns de galaxias. A galaxia onde se atopan o Sol e a Terra é a Vía Láctea, que ten forma de espiral.

2. A Terra forma parte do Sistema Solar 
-O Sistema Solar está formado por todos os astros que xiran ao redor do Sol, entre eles a Terra. O Sol ten un diámetro cen veces maior ao da Terra e é a fonte de luz e calor que permite a existencia de vida no noso planeta.

-Os planetas son os corpos celestes máis importantes que xiran ao redor do Sol, realizando un percorrido case circular chamado órbita. No Sistema Solar hai oito planetas principais: Mercurio, Venus, Terra, Marte (os cartro son os planetas interiores porque están máis preto do Sol), Xúpiter, Saturno, Urano e Neptuno (son os 4 planetas exteriores), e algúns planetas ananos.

-Ademais dos planetas, no Sistema Solar hai outros corpos celestes:
* Os asteroides: grandes corpos rochosos que xiran ao redor do Sol.
* Os satélites: astros que xiran ao redor dun planeta.
* Os cometas: masas de xeo, po e rochas cunha chamativa cola.
* Os meteoroides: anacos de asteroides ou cometas que viaxan polo espazo. Se un meteoroide impacta sobre a Terra chámase meteorito.

Os planetas 
No Sistema Solar hai dous grandes grupos de planetas:
Os planetas interiores son os catro planetas máis próximos ao Sol. Caracterízanse por unha composición rochosa, un tamaño relativamente pequeno e por ter poucos satélites:
Mercurio. É o máis próximo ao Sol; a súa superficie está chea de cráteres e non ten satélites.
Venus. A súa superficie ten unha temperatura moi elevada e tampouco ten satélites.
Terra. Ten tres cuartas partes da súa superficie cubertas de auga e unha capa de aire que a rodea e mantén unha temperatura que permite a vida. Ten un satélite, a Lúa.
Marte. Na súa atmosfera ás veces aparecen nubes; ten dous satélites.

Os planetas exteriores son os catro planetas máis afastados do Sol. Están formados na súa meirande parte por gas, aínda que se cre que teñen un núcleo sólido. Adoitan ter moitos satélites:
Xúpiter. É o planeta máis grande do Sistema Solar e ten 17 satélites.
Saturno. Caracterízase polo sistema de aneis que o rodea; ten polo menos 18 satélites.
Urano. Coma Saturno, tamén posúe aneis; ten 15 satélites.
Neptuno. Ten moita enerxía interna e emite tres veces máis calor da que recibe do Sol; ten oito satélites.

3. A Terra, o planeta azul 
A Terra, que se formou hai uns 4650 millóns de anos, está composta por catro elementos:
Xeosfera. Son as rochas e minerais que forman a parte sólida, os continentes.
Hidrosfera. É o conxunto de augas que forman océanos, mares, ríos e lagos, e o xeo.
Atmosfera. É a mestura de gases (principalmente nitróxeno e osíxeno) que envolve a Terra e a mantén a unha temperatura apropiada para que exista a vida. 
Biosfera. Todos os seres vivos (animais e plantas) do planeta. 

A Terra divídese en tres capas concéntricas:
Codia. É a capa máis externa e delgada. Está formada polas rochas que forman os continentes e o fondo dos océanos. 
Manto. É a capa intermedia. Ten unha temperatura moi elevada, polo que as rochas que o forman están fundidas.
Núcleo. É a parte máis interna e de maior grosor. Está formada por un 80% de ferro e por iso o noso planeta se comporta coma un xigantesco imán.

4. Por que ocorre... A sucesión do día e da noite 
Para podermos coñecer e situarnos ben na Terra, os científicos dividírona cunhas liñas imaxinarias. As liñas imaxinarias máis importantes son:
O eixe terrestre: atravesa a Terra de Norte a Sur, lixeiramente inclinada. Os dous extremos do eixe son os polos xeográficos: Polo Norte e Polo Sur.

O Ecuador: divide a Terra en dúas partes ou hemisferios; hemisferio Norte e hemisferio Sur.

- Os Trópicos: círculos paralelos ao Ecuador, o de Cáncer, no hemisferio norte ou boreal(sobre Canarias) e o de Capricornio no hemisferio sur ou tamén chamado austral.

-Círculos Polares: Norte e sur.
-Meridianos: Greenwich (0º)

Resultado de imagen de lineas imaginarias de la tierra

A Terra xira constantemente ao redor do seu eixe: é o movemento de rotación. A rotación prodúcese de Oeste a Leste, no sentido oposto ás agullas do reloxo. A Terra tarda 24 horas (un día) en dar unha volta enteira sobre si mesma. 

Na parte da Terra que está iluminada polo Sol é de día, e na zona non iluminada polo Sol é de noite. A duración do día e da noite varía ao longo do ano pola inclinación do eixe da Terra. 

5. A Terra xira ao redor do Sol 
Ademais de xirar sobre o seu propio eixe, a Terra xira ao redor do Sol formando unha órbita elíptica: é a translación. A Terra tarda 365 días, 6 horas e 9 minutos en completar unha volta ao Sol. 

Por mor da inclinación do eixe da Terra, nas diferentes épocas do ano os raios do Sol quentan máis ou menos a superficie terrestre: por iso teñen lugar as estacións do ano. Ademais, os dous hemisferios reciben a intensidade dos raios do Sol de forma moi diferente, e por iso cando no hemisferio Norte é inverno, no Sur é verán (e viceversa).

Cando os raios solares inciden na Terra de forma máis oblicua, vai frío e é inverno; e cando inciden de forma máis perpendicular, vai calor e é verán. Durante a primavera e o outono, a incidencia dos raios do Sol é igual nos dous hemisferios.

A Lúa (é o único satélite da Terra): fases e a súa influencia na Terra 
A Lúa realiza dous movementos ao mesmo tempo: de rotación sobre o seu propio eixe e de translación ao redor da Terra. Ambos os dous movementos tardan 28 días en completar unha volta. No seu percorrido ao redor da Terra, o Sol ilumina a Lúa de distintas formas, e por iso desde a Terra vemos as diferentes fases lunares.

As eclipses danse cando o Sol ou a Lúa non se poden ver (de forma total ou parcial) desde a Terra. As eclipses prodúcense cando a Terra, a Lúa e o Sol están aliñados, e a Terra ou a Lúa se interpoñen entre os outros dous astros.
Eclipse lunar só en fase de Lúa chea.
Eclipse solar só pode pasar en fase de Lúa nova.

As mareas son ascensos e descensos da auga do mar debidos á atracción da Lúa e, en menor medida, do Sol.

Gráfico de cómo se produce un eclipse solar total en la Tierra

ECLIPSE LUNAR E SOLAR


OLLO!!
Proba escrita do Tema 1: será o mércores 6 de novembro do 2019.

Palabras clave sobre a Terra o Sol e os movementos



viernes, 4 de octubre de 2019

TEMA 1 AS PLANTAS

A FOTOSINTESIS & A RESPIRACIÓN nas plantas.


Técnicas de estudo: 
Como xa falamos estes días na aula,  o emprego de certas técnicas de estudo, axúdanos a mellorar entre outras cousas: a comprensión dos contidos, a memorización ou a mellora do seu estudo... Unha das estratexias ou técnicas empregadas e o suliñado (das palabras clave), as cores, a numeración,...e a partires delas, podemos "construir", elaborar ou desenrolar un tema, un contido, unha noción ou idea, un argumento, unha expresión oral ou escrita, a súa comprensión, exposición,.... do aprendido, escoitado ou lido nese momento.
Aquí tedes un exemplo de emprego de palabras clave e algún dos seus usos. Empregando unha ferramentas dixital.

Ex: Palabras clave sobre: A NUTRICIÓN DAS PLANTAS (feito cunha app (móbil)).



4.- A REPRODUCIÓN ASEXUAL NAS PLANTAS






martes, 17 de septiembre de 2019

C. SOCIAIS 5º CURSO 2019-20

Temporalización (*aproximada) 5º curso: tres temas ou unidades por trimestre.
1º Trimestre: dende o 12 de setembro ata o 21 de decembro.
Tema 1: O universo e o Sistema solar.
Tema 2: A representación da Terra.
Tema 3: O clima e a vexetación.

2º Trimestre.
Tema 4: A poboación de España e de Europa.
Tema 5: España na Unión Europea.
Tema 6: Al-Andalus.

3º Trimestre:
Tema 7: Os reinos cristiáns.
Tema 8: A Época dos Reis Católicos.
Tema 9. Dos Austria aos Borbóns.

Tema 1: O Universo e o Sistema Solar.
1.- O Universo
      1.1.- As estrelas
      1.2.- As galaxias
2.-A Terra forma parte do Sistema Solar
      2.1.- O Sol, a nosa estrela.
      2.2.- Os planetas do Sistema Solar.
         2.2.1.-Os planetas interiores.
         2.2.2.-Os planetas exteriores
      2.3.- Outros corpos do Sistema Solar.
3.- A Terra, o planeta azul.
      3.1.- A Terra no Universo: teorías.
      3.2.-Os elementos da Terra.
      3.3.- As capas da Terra
4.-A Terra e o Sol.
     4.1.- Movementos (a Terra xira arredor do Sol): translación e rotación
     4.2.- Liñas imaxinarias da Terra.
     4.3.- O día e a noite. Estacións ao longo do ano.
     4.4.- A Lúa. As eclipses e as mareas.